Cái tinh thần đặc biệt của tiếng Việt

sưu tầm & tản mạn
BS Nguyễn Hy Vọng

Theo các nhà ngữ học thì tiếng Mỹ là thứ tiếng nói vay mượn rất nhiều từ ngữ của các tiếng khác trên khắp thế giới, vì vậy mà nó rất dồi dào và sống động, nó là tiếng nói số một của loài người hiện nay
Theo tôi thì tiếng Việt cũng không thua kém chi.
Nó đang đứng thứ 12 về số đông người nói [83 triệu] và đang lan ra khắp thế giới tự do từ cái biến cố 1975.

Nó có một nguồn gốc rất là đa dạng vì qua 2,3 ngàn năm nó đã mượn rất nhiều tiếng Tàu mà xài, rồi gần đây lại còn mượn hàng trăm tiếng một của Pháp mà nói, bây giờ đã trở thành tiếng Việt rồi, thí dụ như béret, kaki, kilo, gara, accu, v.v… Các bạn có thể kể ra vài trăm tiếng như thế
Hiện nay tiếng Việt lại còn đang dùng rất nhiều tiếng Anh Pháp Mỹ vay mượn như computer, battery, charge, v,v,, mượn như thế sau này một thời gian sẽ Việt hoá và trở thành tiếng Việt luôn.
Đó là một điều hay, rất hay, tiếng Việt dồi dào thêm, có thêm nhiều cách nói, nhiều ngữ vững, nhiều cách phô bày tư tưởng.

Nhưng ta nên để ý rằng dù có nói bao nhiêu thứ tiếng khác nhau đi nữa, ta cũng chỉ có một thứ chữ abc hiện nay để viết, ta không còn viết chữ Nôm nữa, ta không còn viết chữ Tàu nữa, ta không còn biết chữ khoa đẩu là chữ gì nữa, và sẽ không bao giờ.

Như trong câu nói sau đây : cho xe vô gara, rồi check giùm cái bình điện, nếu hết charge thì câu điện giùm, vô nhà coi công to [compteur] tháng này tiền nước bao nhiêu. Có đến 6 ngôn ngữ khác nhau của cả thế giới trong câu nói ngắn đó mà ta không ngờ ! [Việt, Tàu, Pháp, Anh, Mỹ]
Một chuyện lạ hơn nữa là, cách đây mấy ngàn năm, ngoài tiếng Tàu ra, ông bà ta còn dùng và xài không biết bao nhiêu là tiếng nước ngoài ở Đông nam Á châu mà ta cứ tưởng đâu là tiếng Việt của ta, không ngờ đó là tiếng nói của biết bao ngôn ngữ láng giềng, mà lại không phải là tiếng Tàu.
Thí dụ ta nói tha thiết thiết tha đó là tiếng Thái

vắng vẻ, đó cũng là tiếng Thái luôn
đủng đỉnh, vâng, cũng là tiếng Thái !
vơ vẩn vẩn vơ, đó là tiếng Lào đó bạn oi
chân tay, chân mây. nó là tiếng Khmer đó
một ngày, một hai ba bốn năm, đó cũng là tiếng Miên luôn !
Cụ Nguyễn gia Thiều cách đây gần 200 năm đã viết :
“Trẻ tạo hoá đành hanh quá ngán”
[đành hanh là tiếng gốc Chàm đó bạn ơi, có nghĩa là ganh ghét, ganh tị]
Cụ Nguyễn Trãi cách đây gần 600 năm nói:
Tuy rằng bốn bể cũng anh tam,
[Đó là tiếng Mã lai hiện nay đó bạn ơi, có nghia là thằng em trai]
Hay là : Hai chữ công danh tiếng vả vê

Đó là tiếng Lào xưa đó, vả vê có nghĩa là trống vắng, mà bây giờ người Việt không còn ai nói nữa
Người Việt nói cái dùi cui hay đùi cui thì 250 triệu người Indonesia và Malay cũng nói là đulkul … y hệt!

Hai tiếng Nôm na mà ai cũng cho là Nôm là Nam , vậy thì na là gì ? mọi người đều lờ đi !
Thật ra, Nôm và na đều có nghĩa gốc là xưa, cũ, lâu đờiđã có từ lâu.
[Các tiếng Lào Thái Khmer đều có ghi hai tiếng “nôm na” và đều giải thích như vậy]
Tiếng Nôm là tiếng nói xưa của người nước ta, đã nói như vậy từ lâu, truớc khi ông bà ta gặp người Tàu.

Còn nhiều nữa, rất nhiều nữa, cả thảy 27 ngàn 400 tiếng Việt như vậy, ta đã cùng nói cùng xài chung, dùng chung, của không biết bao nhiêu là ngôn ngữ anh em chung quanh ta, đến nỗi là không có một tiếng Việt nào mà lại không có chung đồng nguyên [gốc gác] với một vài ngôn ngữ khácở miền Đông nam Á này

Các tiếng nói Đông nam Á [Khmer, Lào, Thái, Chàm, Malay, Indonesia, Nùng, Hmong Bahnar, Rhade, v.v.. bao bọc tiếng Việt trong một vòng dây thân ái của tình anh emngôn ngữ chung giòng chung họ hàng mà chúng ta không ngờ đến đó thôi.
Nhưng tiếng Việt có một điểm rất lạ, dễ thì dễ mà khó cũng thật là khó, vì ta tưởng là ta viết đuợc tiếng Việt là ta hiểu được tiếng Việt ,

Thật ra ta không hiểu tiếng mẹ đẻ của chúng ta nó ra làm sao cả :
– ta nói đau đớn mà ta không hiểu đớn là gì, [đớn là tiếng Mon có nghia là đau cái đau của lòng mình]
– ta nói rộn rịp mà không hiểu rịp là gì, [rịp là bận việc], gốc tiếng Lào Thái đó bạn ơi
– ta nói săn sóc , chăm sóc mà ta chẳng hiểu săn là gì mà sóc là gì. Săntheo dõi, sócsức khoẻ # health [gốc Sanskrit / Pali đó]

Có cả thảy chừng 10 ngàn tiếng Việt gốc gác như thế !
Thành thử dù cho ta có biết viết chữ Nôm, hay chữ Tàu đi nữa, ta vẫn không thể nào bíết ý nghĩa của mỗi từ ngữ trong tiếng Việt của ta đâu!

Biết thêm vài ba ngàn tiếng Pháp, tiếng Anh, chữ Tàu chữ Nôm thì cũng tốt thôi, ta sẽ trở thành một thứ học giả “bất đắc dĩ”, nhưng đừng tưởng rằng như vậy là đã hiểu thông suốt tiếng Việt.
Cái này đòi hỏi phải có một trình độ và khả năng hiểu biết ý nghĩa nguồn gốc của mỗi chữ mỗi âm, mỗi từ trong tiếng Việt mà con số lên đến gần 10 ngàn tiếng đơn như vậy.

Chỉ có một cách qua được cái khó khăn vuợt bực đó.

Đó là phải có một bộ từ điển nguồn gốc tiếng Việt, tham khảo khắp cả 58 thứ tiếng lớn nhỏ ở nam Á châu, từ tiếng Thái Lào, Khmer, Miến, Malay, Indonesia cho đến những tiếng nói thiểu số với vài ba trăm ngàn người, tiếng Muờng, tiếng Nùng, tiếng Hmong, tiếng Chàm …Chúng nó đều có đóng góp âm thanh, giọng nói và ý nghĩa gốc gác, hay làm nguồn cội ban đầu cho mọi từ, mọi ngữ trong tiếng Việt.

Và đó là bộ Từ điển nguồn gốc tiếng Việt, sắp xuất bản mà chúng tôi xin phổ biến truớc một ít từ ngữ nguồn gốc Việt để các bạn và quý vị xem cho vui.

BS Nguyễn Hy Vọng

***

tanky says:

sao Việt nam mượn tiếng nhiều thế, sao không phải là Miên, Lào, Thái mượn tiếng của Việt nam.
Có NT nào biết nước nào mượn vài tiếng nước mình không?
tanky

***

tanky says:

Khoa học lý luận

Bác sĩ Vọng và tanky lâu ngày gặp nhau cùng rủ nhau vào một câu lạc bộ tâm tình.
Đang trong lúc vui vẻ gặp một anh chàng ăn mặc đồng phục chỉnh tề nhưng lạ lùng khác hẳn với mọi giới lao động khác.
Bs Vọng và tanky người thì đoán đó là một luật sư người bảo hắn là nhân viên nhà quàn, cả hai đều thắc mắc. May thay thấy hắn vào nhà vệ sinh, Bs Vọng bảo tanky : “để tôi theo vào hỏi thử xem hắn làm nghề gì”. tanky gật đầu nói: “hay đó.”
Gặp anh ta trong phòng vệ sinh, Bs Vọng làm quen:
“Dạ xin lỗi tôi hơi tò mò, thấy anh mặc đồng phục lạ, không biết anh làm công việc gì có thể cho tôi biết không ạ.”
người khách nhìn Bs Vọng vui vẻ:” được chứ, tôi là nhân viên ngành khoa học lý luận.
“ngành khoa học lý luận là thế nào thưa ông?” Bs Vọng hỏi thêm.
Người khách: “cũng hơi phức tạp để giải thích nhưng nôm na là thế này”
“ông có nuôi cá vàng không?”
Bs Vọng trả lời: “vâng có”
Người khách:”ông nuôi trong bồn kiếng hay trong ao?”
Bs Vọng: “trong ao”
Người khách:”vậy thì theo tôi biết, ông có một mảnh vườn lớn sau nhà phải không?” “có ao vườn phải lớn”
Bs Vọng “ồ! thật đúng như vậy”
Người khách: “vậy nhà ông là một ngôi biệt thự khang trang khá lớn đúng không?””vườn lớn thì nhà lớn”
Bs Vọng “quả thật nhà tôi cũng khá lớn”
Người khách: “vậy ông có một gia đình hạnh phúc và nhiều con cái chứ gì””gia đình đông ở nhà lớn”
Bs Vọng: “vâng tôi có gia đình và 4 con, ông thật là hay.”
Người khách tiếp:”ông sống hạnh phúc vợ chồng thì chuyện gối chăn đầy đủ đâu cần phải làm cái chuyện (xin lỗi ông) tự sướng phải không?”
BS Vọng cười:”ồ! đâu có, đầy đủ lắm rồi.”
Người khách mỉm cười: “Đó là khoa học lý luận, chỉ việc biết ông có nuôi cá vàng mà tôi biết được ít chuyện sinh lý của ông, ông hài lòng về việc giải thích này chứ”
BS Vọng gật gù: ” hay! hay! tôi học được nhiều ở ông”
Trở ra gặp tanky, tanky hỏi Bs:” hắn làm nghề gì?”
Bs Vọng vẻ tự hào: “khoa học lý luận”
tanky: “là sao?”
Bs Vọng hỏi tanky: “anh có nuôi cá vàng không?”
tanky: “không”
bs vọng?…..:”.ừm, ừm..xin lỗi, vậy tôi chắc anh hay tự sướng lắm”
tanky???????????

tanky gởi đến các NT câu chuyện vui chỉ ngụ ý khi làm một công việc đi tìm nguồn gốc không phải là một chuyện đơn giản. tanky quý trọng các công trình nghiên cứu có quy mô, có khoa học biện chứng rõ ràng cho những bằng chứng lịch sử đã mất. Nhìn chung theo bài viết của Bs Vọng ở đây có lẽ vì tanky bi quan hay sao mà chỉ thấy tinh thần “vay chữ” của tiếng Việt” chứ chẳng đặc biệt gì cả. Hy vọng mấy chữ in đậm ở trên không phải là tiếng vay mượn.
Không biết các NT khác nghĩ sao.
tanky

***

Theo tôi nghỉ không có gì lạ nếu tiếng Việt mình ngày nay rất có thật nhiều từ ngữ mượn từ những nước láng giềng , vì lịch sử của VN trải qua quá nhiều chiến tranh ,dành đất giử đất giữa các nước láng giềng gần.
Theo bản đồ thời thượng cổ của vùng đông nam á ,địa lý cho ta thấy nước VN mình khởi sự có chút tí chứ không được như ngày nay.
Qua những cuộc chiến chống xâm lược và bị đô hộ, rồi đến các thời thịnh vượng thì có bua bán ngoại giao ,người Vn nguyên thủy trên đất VN cũng đã bị “pha” với các chủng tộc của các nước láng giềng.
Sau những chiến thắng dành dân chiếm đất với quân Xiêm , La, Miên …vv địa lý VN trở nên rộng lớn hơn cho nến ngày nay !
Nhưng có đều luôn luôn thật là những nước mạnh một khi đã chiếm đất và đô hộ những nước láng giềng thì hay áp đặc tập quán và văn hóa của nó trên các nứớc bị chiếm
Địa lý gắng liền với lịch sử , lịch sử / Địa lý gắng liền với tập quán và văn hóa , thì làm sau mà tránh được chuyện pha trộn ngôn ngữ
Ai bắt chướt ai trước thì mình cũng khó mà biết được ngoại trừ những từ ngữ được chánh thức công nhận trong văn học VN

Click to expand image to full size (149.64 Kb)

 

***

yalu says:

Từ đời nhà Trần tói Chúa Nguyễn VN ta đã Nam tiến dánh và chiếm Chân Lạp ,ChiêmThành,,quân đội VN kg có cán ngáo hộ ný như của lũ vc,nên đi đến đâu thì lấy đàn bà bản xứ làm vợ ,sinh ra con,bắt nói tiếng VN,nhưng ở nhà vợ là Lào,Miên,Chàm, Thái nên nói tiếng VN mà có pha nhiều tiếng xứ khác là đúng rồi ,,accent too,đâu còn giọng Bắc hùi xưa khi di vào,,,mà thành giọng Trung và Nam .

***

tanky says:

yalu viết:

lấy đàn bà bản xứ làm vợ ,sinh ra con,bắt nói tiếng VN,nhưng ở nhà vợ là Lào,Miên,Chàm, Thái nên nói tiếng VN mà có pha nhiều tiếng xứ khác là đúng rồi

Đây cũng là một sự thật thông thường không chối cãi anh Yalu. Chắc anh hiểu tanky thắc mắc chuyện gì phải không?
tanky

***

SLICK66 viết:

Nhưng có đều luôn luôn thật là những nước mạnh một khi đã chiếm đất và đô hộ những nước láng giềng thì hay áp đặc tập quán và văn hóa của nó trên các nứớc bị chiếm

 

cám ơn anh slick66 đưa ra cái ý nghĩ mà tanky muốn nói ở đây. Mình đối với Lào Miên là nước mạnh hay yếu mà lại học mượn ngôn ngữ của họ? Chờ sách của Bs Vọng để xem bằng chứng. Trong lúc này ta vẫn có quyền nêu?????????. Một thắc mắc dựa trên một sự hiểu biết thông thường.
tanky

***

Thưa anh Tanky ,

Tôi nghỉ rằng sự trao đổi hoặc trà trộn văn hóa và ngôn ngữ giửa hai dân tộc ,giữa kẻ đô hộ và kẻ bị đô hộ không lúc nào cũng hẳng là một chìu , và cũng tùy bản tánh của mỗi dân tộc .
Kẻ đô hộ nếu khôn ngoan thì học lấy những cái hay của kẻ bị đô hộ và đem nó áp dụng vô đời sống hàng ngày . Có thể VN mình khi xưa là loại khôn ngoan !

Đều mà tôi chắc chắn là có là ở miệc Sóc Trăng , Châu Đốc …vv ,người Việt mình rất bị ảnh hưởng tạp quán và phong tục lẫn ngôn ngữ của những người Miên dù rằng những vùng này khi xưa là của Cambodia , cái đó cũng tốt thôi và làm cho tiếng Việt địa phương thêm phong phú

***

Thưa anh Slick66
tanky không phải thuộc loại khó chịu để chấp nhận những ngôn ngữ địa phương hay ngôn ngữ Việt cho dù ngôn ngữ đó nguồn gốc ở đâu đi nữa tuy nhiên:

*Để viết một cuốn sách như một giáo khoa thư diễn đạt sự vay mượn một số tiếng nước ngoài của tiếng Việt mà không có căn bản bằng chứng thì tanky không đồng ý. Bảo rằng vài tiếng Việt phát âm và nghĩa hao hao giống tiếng nước ngoài rồi cho rằng mượn của họ là không có cơ sở. (cho nên tanky mới ??? chờ đọc sách, đây là chuyện đi tìm nguồn gốc của từ tiếng Việt đồng âm)

*Tiếng Việt là tiếng Việt, có âm riêng, có dấu riêng, bảng chữ cái xài mẫu tự la-tinh. Khi đưa vào tự điển tiếng Việt một chữ, chữ đó hoàn toàn là do người Việt dịch và đánh vần ra như: bom, ghi đông, Luân đôn, Ba lê….nó không phải bomb, guidon, London, Paris…
tanky cho rằng đó là do những người đi trước dịch thuật chứ chẳng mượn ai cả, nếu có phê bình thì phê bình sao họ dịch dở vậy, đọc ra phát âm giống vậy, viết cũng giống giống nữa, tại sao? Chỉ là sự dịch thuật thôi sao lại bảo mượn.

CIAO , CHÀO (không phải mượn của Ý đại lợi chứ)
tanky

***

www.canhthep.com/

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

One Response to Cái tinh thần đặc biệt của tiếng Việt

  1. nguyễn tấn hưng says:

    Vấn đề này thì có tranh cãi cả ngày cũng không hết.Ngôn ngữ có một đời sống riêng,qua thời gian thậm chí nó khác hoàn toàn với gốc ban đầu.
    Ví dụ:
    Ngày xưa thuê người chuyển hàng,1 người gánh gọi là đểu,2 người khênh gọi là cáng.Có 1 số hay lấy trộm hàng cuả chủ dần dần từ đểu cáng dùng để chỉ người xấu.Do vậy cũng chẳng cần tranh luận tiếng cuả dân tộc nào là vay mượn. Chỉ cần biết nó là tiếng Việt yêu quý là được rồi.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s